Atopowe zapalenie skóry – leczenie

dr Lidia Ruszkowska – specjalista pediatra, dermatolog, Ordynator Oddziału Dermatologii Dziecięcej Międzyleskiego Szpitala Specjalistycznego

Atopowe Zapalenie Skóry – swędzenie, wysięki, szorstka, chropowata i nadwrażliwa skóra. Na AZS choruje cała rodzina i cała rodzina musi uczestniczyć w leczeniu. 

Wielu pacjentów pyta: czy dziecko będzie miało je do końca życia? Nie wiemy.

Takie pytanie pozostaje bez odpowiedzi, ponieważ skłonność do atopii może istnieć do końca życia. My nie potrafimy wyleczyć atopowego zapalenia skóry. Możemy złagodzić objawy, możemy troszkę zmienić środowisko, żeby te zmiany skórne były w mniejszym nasileniu. Można również liczyć się z tym, że w miarę upływu lat te objawy będą coraz mniejsze, ale istnieje ryzyko, że kiedy będą łagodniały objawy atopowego zapalenia skóry, to na przykład okaże się, że dziecko uczulone jest na trawy, na zboża, czyli na alergeny wziewne, i rozwiną się choroby charakterystyczne, takie jak alergiczny nieżyt nosa czy wręcz astma oskrzelowa.

 

 

Leczenie AZS

Leczenie atopowego zapalenia skóry to naprawdę duża sztuka – wymaga bardzo dużej wiedzy lekarza, bardzo dużej cierpliwości w postępowaniu, bardzo dobrej współpracy między lekarzem a pacjentem.

Spotykamy się z tym, że pacjenci chodzą od lekarza do lekarza, dlatego że nie mają zaufania do lekarza, który postawił takie rozpoznanie czy zaproponował dane leczenie.

Nie ma takich schematów leczenia, które możemy podyktować pacjentowi, że trzeba włączyć dany lek, dane maści i będzie o.k.

Do każdego pacjenta trzeba podejść bardzo indywidualnie i to wymaga rzeczywiście bardzo dobrej współpracy lekarza i pacjenta.

Leczenie atopowego zapalenia skóry zależy od różnych czynników – przede wszystkim od wieku pacjenta.

Wiemy, że u małych dzieci, u niemowląt, u dzieci do 3.-4. roku życia staramy się stosować leczenie łagodne. U osób starszych możemy leczyć również w sposób agresywny.

Leczenie miejscowe

Leczenie możemy też uwarunkować od tego jaka jest postać AZS, czy jest to choroba o łagodnym przebiegu, czy o średnim lub ciężkim przebiegu. W większości postaci o lekkim i średnim przebiegu wystarczy leczenie miejscowe.

Leczenie miejscowe opiera się przede wszystkim na preparatach glikokortykosteroidowych miejscowych, czyli popularnie mówiąc sterydach. Sterydy są bardzo nielubiane przez wielu ludzi, wielu rodziców ma bardzo duże obiekcje, żeby włączać preparat steroidowy do stosowania na skórę. Istnieje u nas niewątpliwie taka sterydofobia. Natomiast mądre leczenie sterydami, leczenie w okresie, kiedy zmiany skórne tego wymagają z dokładną instrukcją stosowania konkretnych sterydów, przestrzeganiem czasu leczenia, nigdy nie zrobiło nic złego skórze, a tylko pomogło bardzo szybko opanować przewlekły stan zapalny.

Podstawą leczenia atopowego zapalenia skóry jest używanie emolientów, czyli środków, które mają nam zregenerować skórę, uczynić ją mniej przepuszczalną dla alergenów, odbudować płaszcz lipidowy i podnieść komfort pacjenta, bo również regularne stosowanie emolientów pozwala na ograniczenie świądu.

W Polsce niestety lek emolientowy jest bardzo zróżnicowany i nie ma takich podstaw prawnych, które by regulowały ten rynek; tak naprawdę emolientem nazywamy każdy preparat, który nakładamy na skórę – czy będzie to zwykły, popularny drogeryjny środek nawilżająco-natłuszczający, czy będzie to preparat na receptę, czy będzie to preparat robiony, krem, maści robione – to wszystko nazywamy emolientami. One są podstawą leczenia atopowego zapalenia skóry, a zwłaszcza w okresach remisji, be regularne stosowanie emolientów pozwala na wydłużenie okresu remisji czyli zmniejszenie ilości nawrotów.

 

leczenie AZS

Emolienty to zbiorcza nazwa środków natłuszczających skórę. Warstwa natłuszczająca hamuje nieco parowanie i zatrzymuje w skórze wodę, co powoduje, że skóra jest mniej skłonna do podrażnień. Śliska skóra jest też trudniejsza do uszkodzenia mechanicznego Wśród emolientów wyróżniamy: lotiony, które nie natłuszczają skóry, ale hamują ubytek wody i wchłaniają wodę z powietrza; kremy działające wszechstronnie; maści o działaniu wyłącznie natłuszczającym. W skład emolientów wchodzą tłuszcze i kwasy tłuszczowe, hydrofilowe, tworzące wodne emulsje i żele polimery takie jak modyfikowane polisiloksany, poli(tlenek etylenu), poli(alkohol winylowy). W ich skład wchodzą też często polialkohole, organiczne hydroksykwasy, pochodne mocznika, gliceryna i jej pochodne oraz lanolina i wazelina.

Leczenie nasilonych postaci AZS

W przypadku  bardziej nasilonych postaci stosujemy również leczenie ogólne.

Warto tu wspomnieć o światłolecznictwie, czyli o naświetlaniu lampami UVA lub – jeżeli chodzi o dzieci – UVB.

Są to lampy, które emitują taki kawałek promieniowania słonecznego. Jest to leczenie bardzo dobre, wykazuje się dużą skutecznością. Natomiast takim jedynym ograniczeniem stosowania takiego leczenia jest ograniczony dostęp do lamp zwłaszcza w mniejszych miejscowościach.

Jeżeli leczenie miejscowe nie przynosi nam efektu, jeżeli nawet leczenie lampami czyli światłoterapia nie przynoszą nam efektu należy sięgnąć po leki ogólne.

Według ostatnich zaleceń Polskiego Towarzystwa Dermatologicznego i Polskiego Towarzystwa Alergologicznego lekiem pierwszego rzutu jest cyklosporyna, czyli lek, który ma działanie immunomodulujące, czyli jakby troszkę ogranicza agresywne pobudzenie układu immunologicznego. Dopiero w następnej kolejności należy zastanowić się nad sterydami ogólnymi, z których się w tej chwili rezygnuje na rzecz cyklosporyny. Jest to również leczenie, które może nie przynieść efektu. Włączamy lek w dobrej intencji, liczymy na to, że osiągniemy jakiś spektakularny sukces, a nagle się okazuje, że pacjent nam nie odpowiada na leczenie.

Leczenie biologiczne

Ostatnią deską ratunku, jeżeli chodzi o dzieci, to będące na etapie badań klinicznych leczenie biologiczne. Na razie nie jest ono szeroko dostępne dla małych pacjentów, jest bardzo mało ośrodków, które mogą korzystać z leczenia biologicznego.

Profilaktyka ma znaczenie! 

jasny pokój

Atopowe zapalenie skóry wymaga jasnych kolorów. Barwniki, które użyte w tkaninach dostarczają nam tak wiele radości, są dla atopowej skóry zabójcze, podobnie jak środki do ich pielęgnacji. Rodzice małego atopika muszą cały czas myśleć o tym, co mają na sobie kiedy przytulają dziecko, czym pachną gdy je całują, czego dotykają gdy w zabawie tarzają się z nim po dywanie. Stworzenie przyjaznej przestrzeni dla „atopowej rodziny” to wyzwanie i nieustanne odkurzanie.

Zawsze podkreślam, że również w leczeniu atopowego zapalenia skóry bardzo istotna jest profilaktyka. Należy zadbać o to, żeby ubrania były tkane z jasnej bawełny, nie używać mocno kolorowych ubrań, żeby potem nie używać mocno agresywnych środków pielęgnacyjnych, agresywnych proszków do prania, żeby stwarzać w domu warunki, które by nie powodowały gromadzenia się kurzu, nie używać środków zapachowych. To wszystko nazywamy profilaktyką.

Również bardzo istotny jest aspekt psychologiczny i faktycznie coraz częściej pacjenci korzystają z pomocy psychologicznej. Proszę pamiętać, że jeżeli dziecko choruje na atopowe zapalenie skóry to mówimy, że choruje cała rodzina. Nie wiemy jak postępować z pacjentem, który całą noc nie śpi i się drapie: czy należy karać za to, czy należy głaskać. Tutaj psycholodzy bardzo nam pomagają w leczeniu atopowego zapalenia skóry. Natomiast jeżeli się okazuje, że należy włączyć dziecku dietę, bo ta dieta okazuje się lecznicza dla dziecka, to również proszę pamiętać, że powinno to być pod kontrolą dietetyka, który nam tę dietę ustawi, który wyliczy kalorie, związki mineralne, witaminy w tej diecie zaproponowanej przez lekarza. Także proszę państwa nie żartowałam mówiąc, że leczenie atopowego zapalenia jest sztuką, i że wymaga naprawdę dużej wiedzy. Natomiast bardzo często cieszymy się z tego, że – jeżeli możemy pomóc naszym pacjentom, żeby jednak zminimalizować objawy – dziecko może normalnie wrócić do społeczeństwa, może jeździć na wakacje, na obozy, na szkoły zimowe.

Zobacz też: 

AZS – charakterystyka

Czy każda atopia to AZS

Zaburzenia wzrostu

 

One thought on “Atopowe zapalenie skóry – leczenie

  1. Kosmetyki stosowane do ochrony skóry atopowej nie powinny zawierać parabenów, sztucznych barwników i substancji zapachowych oraz SLS – który może wywoływać podrażnienia. Ze swojej strony polecam hipoalergiczne emolienty Demsa, oparte na naturalnych składnikach o działaniu łagodzącym swędzenie, antybakteryjnym i nawilżającym.

    Pozdrawiam
    Online Ekspert marki Demsa

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *